Σε μια πόλη που έχει υποστεί απώλειες θρυλικών μαγαζιών τις τελευταίες δεκαετίες, κάθε στέκι με διακριτή προσωπικότητα μοιάζει με οχυρό αισθητικής αντίστασης. Ένα τέτοιο έχουν δημιουργήσει στο Ντεπώ ο Μίμης Βεϊζαδές και η Ελεάνα Κατρακαλίδου. Η Laika θυμίζει κάτι από τα περασμένα μεγαλεία.
Όποια και όποιος πρόλαβε να μεγαλώσει σε μια Θεσσαλονίκη πλημμυρισμένη από καλαίσθητα και ραφινάτα στέκια, άμεσα συνυφασμένα με μια οργιώδη δημιουργική περίοδο για την πόλη, είναι σε θέση να συναισθανθεί έναν αέρα έκπτωσης και συνθηκολόγησης.
Είναι μεγάλη η λίστα με τα θρυλικά σαλονικιώτικα καφέ, μπαρ και χώρους διασκέδασης που κατέβασαν στόρια. Από την Κεντρική Στοά, το Μικρό Καφέ, το Λούκυ Λουκ, το It’s Only και το Flou μέχρι τον Μύλο και την Αλυσίδα, για να αναφέρουμε μονάχα λίγα παραδείγματα. Οι χώροι αυτοί ήταν τόποι συνάντησης, όσμωσης, δημιουργίας και παραμυθίας. Γεμάτοι ιστορίες για όμορφους ανθρώπους και γεμάτα ανθρώπους που έφτιαχναν όμορφες ιστορίες.
Η Laika, με το sui generis στυλ της, που συνδυάζει τη ρετρό κομψότητα με τη μοντέρνα κοψιά, σου θυμίζει κάτι από τα περασμένα μεγαλεία. Ακριβώς απέναντι από το ερημωμένο Αλλατίνη και σε κοντινή απόσταση από την αραχνιασμένη παλιά αποθήκη των τραμ (που έχει χαρίσει το όνομά της στη συνοικία του Ντεπώ), σηματοδότησε ένα κύμα ανανέωσης για την περιοχή.
«Η περιοχή κουβαλά μεγάλη ιστορία και ήταν ανέκαθεν συνδεδεμένη και με το θαλασσινό στοιχείο της πόλης, αλλά μέχρι πρόσφατα δεν διέθετε καφέ ή μπαρ που θα προσέλκυαν κόσμο. Πριν από κάποια χρόνια, υπήρχαν μονάχα τα μαγαζιά για φαγητό στη Σοφούλη. Πλέον, το σκηνικό έχει αλλάξει άρδην», αναφέρουν ο Μίμης Βεϊζαδές και η Ελεάνα Κατρακαλίδου, το ζευγάρι και δίδυμο πίσω από τη Laika.
Στη δική τους κοσμοθεωρία, κάθε χώρος οφείλει να αντανακλά την προσωπική ματιά, νοοτροπία και αισθητική του ιδιοκτήτη, όπως συνέβαινε κάποτε.
«Στις αρχές των 90s ξεκίνησε η μόδα των διακοσμητών στα καφέ και στα μπαρ, με αποτέλεσμα να επικρατήσει ένας έντονος μιμητισμός, που επεκτάθηκε και διογκώθηκε σε όλα τα πεδία της ζωής» λέει ο Μίμης. Η Ελεάνα συμπληρώνει: «Θελήσαμε να βάλουμε ένα φρένο στην παντοκρατορία του καινούργιου. Για παράδειγμα, τα σκαμπό του μαγαζιού είναι από το The Bar, τα ξύλινα τραπέζια από το εστιατόριο Ερμής. Τα μεταχειρισμένα έπιπλα ψιθυρίζουν ιστορίες, έρχονται από κάπου, κουβαλούν μαζί τους και τους ανθρώπους που κάθισαν πάνω τους στο παρελθόν».
Τον κεντρικό τοίχο της Laika κοσμούν κάθε λογής έργα τέχνης, από φωτογραφίες και πίνακες ζωγραφικής –με πρόσφατο παράδειγμα τα έργα των μαθητών του Γιώργου Κόφτη– μέχρι χαρακτικά και εικαστικά. Είναι κάτι σαν τον καταστατικό χάρτη και την καθημερινή φορεσιά του μαγαζιού, παρέα με τις συχνές τζαζ βραδιές.
Ο Μίμης Βεϊζαδές αφηγείται πώς γεννήθηκε το εκθεσιακό σκέλος της Laika: «Το 1992, στην A Avenue της Νέας Υόρκης, είδα μια έκθεση ζωγραφικής σε ένα μικρό συνοικιακό μπαρ, και είχα εντυπωσιαστεί. Σκεφτήκαμε ότι προτιμούμε να εκθέτουμε έργα τέχνης αντί να παραφορτώσουμε τον τοίχο με δική μας διακόσμηση».
Η πρώτη έκθεση στη Laika έγινε στα τέλη του 2017 με ασπρόμαυρα πορτρέτα από επιδείξεις μόδας που είχε τραβήξει τη δεκαετία του 1990 η στιλίστρια και φωτογράφος Ντόρα Κετίκογλου. Η πιο αξέχαστη για τον Μίμη και την Ελένη ήταν η έκθεση ζωγραφικής και κούκλας του Ιάπωνα καλλιτέχνη Sai Kijima.
«Αντί για απλή έκθεση, προέκυψε ολόκληρη υπερπαραγωγή. Με αμέτρητα props, όπως μια μικρή ασπρόμαυρη τηλεόραση που έδειχνε εικόνες από την προσελήνωση και μια κούκλα με αυθεντικό σοβιετικό καπέλο, μουσική, δρώμενο με τρεις χορεύτριες και βιντεοπροβολή πριν ξεκινήσει η κυρίως περφόρμανς».
Θα μπορούσαν, όπως λένε, να ανοίξουν κανονική γκαλερί μόνο με τα δωρισμένα έργα τέχνης που έχουν συσσωρεύσει ανά τα χρόνια — ένα μικρό δείγμα εκτίμησης από τους από τους καλλιτέχνες που έχουν φιλοξενηθεί κατά καιρούς στη Laika, καθώς οι ιδιοκτήτες δεν ζητούν ποτέ αντίτιμο για τη διοργάνωση των εκθέσεων.
Το όνομα του μαγαζιού (με τον υπότιτλο The Cosmonaut Kafe), σε συνδυασμό με το παραστατικό και τόσο ταιριαστό logo, συνδράμει στη γοητεία της Laika. Η λυπητερή ιστορία της αδέσποτης σκυλίτσας, που άφησε την τελευταία της πνοή σε μια κάψουλα στη μέση του πουθενά εν μέσω ψυχροπολεμικής υστερίας για την κατάκτηση του διαστήματος, συναντά μια αύρα Ostalgia.
Πίσω από την ονοματοδοσία κρύβεται όμως και κάτι ακόμα: «Λατρεύω τα ψώνια για το σπίτι, και κυρίως να πηγαίνω στη λαϊκή. Από εκεί λοιπόν, ως παραφορά της λέξης “λαϊκή”, προέκυψε το όνομα Laika, που παραπέμπει βέβαια και στη φωτογραφική κάμερα Leica, που γράφεται διαφορετικά αλλά προφέρεται το ίδιο», εξηγεί ο Μίμης Βεϊζαδές.
Ο λογότυπος της Laika είναι δημιούργημα του βραβευμένου Θεσσαλονικιού γραφίστα Σάκη Γεωργιάδη, από τον οποίο ζήτησε η Ελεάνα στοιχεία από τη Ρωσική Πρωτοπορία και μια μικρή κυριλλική χροιά στα λατινικά γράμματα.
Το logo της Laika κλείνει εμφατικά το μάτι σε ένα από τα πιο διάσημα έργα του Σοβιετικού Κονστρουκτιβισμού: το πόστερ που σχεδίασε ο Αλεξάντρ Ρόντσενκο, στο οποίο η (κατά Πάμπλο Νερούδα) μούσα της σοβιετικής αβάν-γκαρντ Λίλια Μπρικ απεικονίζεται να κραυγάζει τη φράση «Βιβλία σε όλους τους κλάδους της γνώσης» μέσα από ένα γραφιστικό μεγάφωνο.
Αριστερά, το logo της Laika κλείνει το μάτι στο εμβληματικό κονστρουκτιβιστικό πόστερ που σχεδίασε ο Αλεξάντρ Ρόντσενκο. (Πηγή: Wikimedia Commons). Δεξιά, το μωσαϊκό στο πάτωμα του καταστήματος.
Στο φινιρισμένο σαλονάκι, το μωσαϊκό που θυμίζει αρχοντική αστική κατοικία μιας άλλης εποχής συμπυκνώνει τη φιλοσοφία του μαγαζιού.
«Το ανακαλύψαμε ξηλώνοντας τα πλακάκια που υπήρχαν από πάνω όταν πρωτομπήκαμε στον χώρο», λέει η Ελεάνα. «Τα βγάλαμε όλα μόνοι μας για να μη γίνει η παραμικρή ζημιά».
Διαβάστε επίσης
- Βασίλης Σερβετάς
- Αγγελική Κόγιου
- Γιώργος Παπαδημητρίου
