Η Θεσσαλονίκη της Ladele

Ένα απόγευμα με την 24χρονη Θεσσαλονικιά ράπερ

Στη μουσική της Ladele χωρούν η όπερα, η ραπ, οι δρόμοι της Θεσσαλονίκης, οι στάσεις λεωφορείων, ατάκες περαστικών, προσωπικές φιλοδοξίες, κοινωνικοί περιορισμοί και προβλήματα. Η 24χρονη περφόρμερ (κατά κόσμον Μαρία Λάντελε) έχει ήδη διαγράψει μια πορεία που την έχει φέρει από τα underground lives μέχρι την Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και την 9η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης.

Τη συναντήσαμε ένα απόγευμα Τρίτης στην οδό Ρωμανού, σε μια γειτονιά περικυκλωμένη από ψηλές πολυκατοικίες, τοίχους γεμάτους γκραφίτι, stencil, και τον Λευκό Πύργο στο βάθος. Παρόμοιο σκηνικό και εντός του καφέ οπού δώσαμε ραντεβού: κολάζ από αποκόμματα εφημερίδων μαζί με στιχάκια και ζωγραφιές στις μεσοτοιχίες θυμίζουν σχολικό έδρανο. Αυτός είναι ο χώρος όπου εργαζόταν η Ladele μέχρι πριν από περίπου τέσσερα χρόνια, όταν έκανε τα πρώτα της επαγγελματικά βήματα στη μουσική.

Έκανε το μουσικό της ντεμπούτο το 2022 με την κυκλοφορία του πρώτου της single, «Payback». Έκτοτε, η πορεία της περιλαμβάνει singles, EP, συμμετοχές σε κυκλοφορίες άλλων καλλιτεχνών και πολυάριθμες συνεργασίες με καταξιωμένους δημιουργούς του είδους. Η μπάσα φωνή της έχει ταξιδέψει από τις underground σκηνές της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας, σε εγχώρια φεστιβάλ και σημαντικούς πολιτιστικούς χώρους και θεσμούς, όπως η Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και η 9η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης.

Όλοι οι δρόμοι οδηγούνε στην Ευζώνων
Διώχνω με τη σκέψη μου λόγια δαιμόνων
(Payback)

Από την όπερα στην ραπ

Με κλασικές σπουδές στη μουσική και στο τραγούδι, η Ladele ονειρευόταν μικρή μια πορεία στον χώρο της όπερας. Η πρώτη της επαφή με τη ραπ ήρθε στην έκτη Δημοτικού: «Στο μάθημα της πληροφορική ένας συμμαθητής μου έβαλε να ακούσω τον 12ο Πίθηκο. Πήραμε αποβολή και οι δύο, αλλά όταν απέκτησα το δικό μου PC, ξεσκόνισα όλη την ελληνική ραπ».

Στη συνέχεια, μια σειρά από τυχαίες συναντήσεις και συγκυρίες την οδήγησαν, πριν ακόμη αποφοιτήσει από το Λύκειο, πίσω από το μικρόφωνο ενός στούντιο, όπου ηχογράφησε τα πρώτα της ραπ κομμάτια με φίλους της: «Στη ραπ με κέρδισε η αμεσότητα, το τσαγανό και το αυθεντικό της ύφος. Έτσι απέκτησα την αυτοπεποίθηση και τη δύναμη που δεν είχα».

Με ακούσματα που εκτείνονται από την παραδοσιακή και την έντεχνη μουσική έως την ελληνική και διεθνή pop και rap, η Ladele δεν χωρά εύκολα σε μουσικά στεγανά και ταμπέλες. Η ίδια αποφεύγει τους αυστηρούς προσδιορισμούς και προτιμά τον όρο περφόρμερ.

Η πρόθεση αυτή διαφάνηκε και μέσα από την πρόσφατη εμφάνισή της στην 9η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης, όπου συμμετείχε στο συλλογικό μουσικό έργο RAP RIOT, το οποίο είχε έντονα κοινωνικό και πολιτικό πρόσημο. Μέσα από τον ωμό της στίχο, η Ladele, όπως και άλλες καλλιτέχνιδες της γενιάς της, ύψωσε τη φωνή της απέναντι σε σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα, από τον πόλεμο έως τις γυναικοκτονίες.

Όπως επισημαίνει η ίδια, «δεν είναι απαραίτητο να περνούν όλα τα θέματα μέσα από τη μουσική, ο καλλιτέχνης όμως οφείλει να είναι παρών και να παίρνει θέση δημόσια».

Η Θεσσαλονίκη στους στίχους και στη ζωή της

Οι ρίμες της περιστρέφονται γύρω από κοινωνικούς περιορισμούς, προσδοκίες και προσωπικές φιλοδοξίες. Σε αυτούς, όπως και στα video clips της, η Θεσσαλονίκη — η πόλη που τη γέννησε και τη διαμόρφωσε — έχει κεντρική θέση. Αριθμοί και στάσεις λεωφορείων, ο Βαρδάρης, τοπόσημα, δρόμοι και γειτονιές συνθέτουν το αφηγηματικό της σύμπαν.

Ζακέτα πάρε έχει Βαρδάρη
Προχωρώ ευθεία με περίσσιο καμάρι
Που με τόσο αέρα δεν έχω ντελαπάρει
(Maestro)

«Μου αρέσει να παρατηρώ και να κρυφακούω τους περαστικούς», λέει, τινάζοντας τα μακριά της ράστα. «Καταγράφω ενδιαφέρουσες ατάκες που αργότερα βρίσκουν τον δρόμο τους στους στίχους μου. Πλέον και το παραμικρό μπορεί να με εμπνεύσει».

Θυμάται μια στιγμή σε ένα κάμπινγκ, όταν άκουσε ένα παιδάκι να ρωτά τη μητέρα του: «Αν η θάλασσα ήταν γεμάτη ζάχαρη, πώς θα κολυμπούσαμε;». «Το σημείωσα αμέσως», λέει γελώντας.

Η Ladele μεγάλωσε στην Περαία και πλέον μένει στην Ηλιούπολη. Περιγράφει τη Θεσσαλονίκη ως μια πόλη σε παρατεταμένη συνθήκη αναμονής. «Τα studios μετατρέπονται σε airbnb και μεγάλοι χώροι εμφανίσεων κλείνουν. Δεν υπάρχει ουσιαστική μέριμνα για τη μουσική και τους καλλιτέχνες».

Παρά τις δυσκολίες, παραμένει στη Θεσσαλονίκη, τουλάχιστον προς το παρόν. «Σήμερα μένω εδώ για να ολοκληρώσω τις σπουδές μου στη Φιλολογία και κάποια καλλιτεχνικά projects που έχω κατά νου.»

Η ανδροκρατούμενη ραπ σκηνή

Αναγνωρίζει ότι τόσο το φύλο, όσο και η ελληνονιγηριανή καταγωγή της έχουν διαμορφώσει τη μουσική και προσωπική της διαδρομή.

«Είμαι μια μαύρη Ελληνίδα που κάνει ραπ στα ελληνικά. Αν άλλαζε μία από αυτές τις παραμέτρους, δεν ξέρω ποια θα ήταν η πορεία μου».

Παράλληλα, δεν παραβλέπει τα στερεότυπα που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν τη ραπ σκηνή, η οποία παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανδροκρατούμενη. «Υπάρχουν διαφορές στις αμοιβές, στην εκπροσώπηση, στην προώθηση των καλλιτεχνών και στον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται το περιεχόμενο των στίχων ανάλογα με το φύλο του δημιουργού».

Παραμένει όμως αισιόδοξη για τη θέση των γυναικών στο είδος, υπογραμμίζοντας ότι υπάρχουν πολλές αξιόλογες παρουσίες και ότι η σκηνή διαθέτει χώρο για νέες φωνές. Το μήνυμα που θα έδινε σε μια νεότερη ράπερ: «Να κάνει όλα τα προβλεπόμενα λάθη και να μην φοβηθεί ποτέ».

«Κανείς δεν είναι πραγματικά μόνος»

Η Ladele αποδίδει ιδιαίτερη αξία στην ανθρώπινη επικοινωνία και σύνδεση.

«Γιατί μας είναι τόσο δύσκολο να μιλάμε;» αναρωτιέται. «Δεν θέλω να δυσκολεύομαι μόνη μου· θέλω να το μοιράζομαι».

Η ανάγκη αυτή διαπερνά και τη μουσική της. Μέσα από τους στίχους και τις εμφανίσεις της επιδιώκει τον διάλογο με το κοινό, δημιουργώντας έναν χώρο οικειότητας και αλληλοκατανόησης, όπου όλοι γίνονται ορατοί: «Ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές, κανείς δεν είναι πραγματικά μόνος».

Προς το παρόν, η Ladele παραμένει στη Θεσσαλονίκη, ολοκληρώνει τις σπουδές της, και ετοιμάζει το πρώτο της ολοκληρωμένο άλμπουμ. Για εκείνη η μουσική είναι κάτι αυτονόητο, από τότε που είπε το πρώτο της τραγούδι σε ηλικία τριών ετών. «Τραγουδάω γιατί δεν ξέρω άλλο τρόπο να υπάρχω».

#TAGS

Μουσική Πρόσωπα της πόλης Συνεντεύξεις Τέχνες