Η άγνωστη ιστορία πίσω από τις Ομπρέλες του Ζογγολόπουλου
Η έμπνευση πίσω από το γλυπτό που έγινε τοπόσημο και φόντο για χιλιάδες φωτογραφίες
Προτού οι Ομπρέλες γίνουν φόντο για χιλιάδες φωτογραφίες στη Νέα Παραλία, υπήρχε ένα σκίτσο της Ελένης Ζογγολοπούλου από μια βροχερή μέρα στη Φλωρεντία, μια μοναχική ομπρέλα με τρύπα στο ατελιέ του Γιώργου Ζογγολόπουλου, μια ειρωνική αναφορά στην αντιπυρηνική «ομπρέλα του ΝΑΤΟ» και, στα βαθιά του γεράματα, μια κλειστή ομπρέλα που ο γλύπτης χρησιμοποιούσε για μπαστούνι. Από αυτές τις μικρές ιστορίες ξεκινά η διαδρομή ενός από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα της Θεσσαλονίκης.
Στα βαθιά του γεράματα, ο δημιουργός ενός από τα πιο φωτογραφημένα σημεία της Θεσσαλονίκης, Γιώργος Ζογγολόπουλος, χρησιμοποιούσε μια ομπρέλα για να στηρίζεται.
Σε μεγάλη ηλικία, ο Ζογγολόπουλος είχε κινητικά προβλήματα και χρειαζόταν μπαστούνι. Το μπαστούνι όμως δεν του άρεσε. Το θεωρούσε πολύ γεροντίστικο. Ο Νίκος Θεοδωρίδης, πρόεδρος του Ιδρύματος Ζογγολόπουλου και ανιψιός του γλύπτη, αφηγείται ότι ο φίλος του Ζογγολόπουλου, Γιάννης Μόραλης, πρότεινε στον γλύπτη, αντί για μπαστούνι, να παίρνει μια κλειστή ομπρέλα.
Κάθε φορά λοιπόν που τη χρειαζόταν, ζητούσε τον «Μόραλή» του. «Έλεγε “να πάρω τον ‘Μόραλη’ να βγω έξω”», θυμάται ο Νίκος Θεοδωρίδης.
Ανοίγοντας μια «πόρτα» στο εργαστήριο του Ζογγολόπουλου, ο κ. Θεοδωρίδης θυμάται και μια άλλη σημαντική στιγμή για τη δημιουργία των γλυπτών με τις ομπρέλες.
«Ένα μεσημέρι που πήγα στο ατελιέ του, τον είδα να έχει κατασκευάσει μια ομπρέλα με τρύπα στη μέση. Μου εξήγησε ότι έφτιαξε αρχικά κανονικά την ομπρέλα, αλλά όταν άκουσε στο ραδιόφωνο ότι η Ελλάδα θα είναι ασφαλής από πυρηνικό πόλεμο χάρη στην “ομπρέλα του ΝΑΤΟ”, της έκοψε τη σίτα, κι έκανε μια τρύπα».
Όσο για την έμπνευση για τη δημιουργία των ομπρελών, ο κ. Θεοδωρίδης αναφέρει ότι ανάγεται σε ένα σκίτσο με ομπρέλες που είχε σύζυγός του, η ζωγράφος Ελένη Ζογγολοπούλου, μια βροχερή μέρα στη Φλωρεντία. Μετά από αρκετά χρόνια, η Ελένη Ζογγολοπούλου το θυμήθηκε, και δημιούργησε μια ελαιογραφία, που φαίνεται να επηρέασε τον Ζογγολόπουλο για να κάνει τις συνθέσεις του.
«Γενικότερα η ομπρέλα άρεσε στον Ζογγολόπουλο ως μοτίβο και το χρησιμοποίησε σε πολλά έργα του, γιατί είναι ένα αντικείμενο καθημερινής χρήσης, οικείο σε όλους μας».
Ο Ζογγολόπουλος δημιούργησε πολλά διαφορετικά έργα με ομπρέλες σε διάφορα μεγέθη. Υπάρχουν μικρά έργα με 20 ομπρέλες και με 39, ενώ ένα άλλο έχει ύψος ενάμιση μέτρο και αποτελείται από 50 ομπρέλες. Στη Θεσσαλονίκη φιλοξενούνται δύο γλυπτά του με ομπρέλες, εκ των οποίων το ένα, μπροστά από το MOMus, είναι υδροκινητικό.
«Εκεί έχουν εντελώς διαφορετική διάταξη, είναι 9 πεντάδες κάθετες και κινούνται αντίθετα από τη διπλανή τους, δηλαδή, όταν ανεβαίνουν οι ομπρέλες από τη μία πεντάδα, κατεβαίνουν από την άλλη».
Στην παραλία, το γλυπτό αποτελείται από 41 ομπρέλες που πρόσφατα συντηρήθηκαν. Είχαν υποστεί φθορές κυρίως από τους επισκέπτες και τα καιρικά φαινόμενα. Αφαιρέθηκαν 260 λουκέτα που είχαν κρεμάσει περαστικοί και οι Ομπρέλες τοποθετήθηκαν λίγο ψηλότερα, για να μην τις φτάνουν και προκαλούνται ζημιές, γιατί ήταν πολλοί αυτοί που κρέμονταν από τα μπαστούνια τους για να βγουν φωτογραφίες.
Το έργο τοποθετήθηκε αρχικά το 1997 στο ύψος του Ομίλου Φίλων Θαλάσσης, 500 μέτρα μακρύτερα από το σημείο στο οποίο βρίσκεται σήμερα. Σύμφωνα με τον κ. Θεοδωρίδη, όταν γίνονταν οι εργασίες για την ανάπλαση της Νέας Παραλίας, το Ίδρυμα Ζογγολόπουλου ζήτησε με επιστολή του στον τότε δήμαρχο, Γιάννη Μπουτάρη, να τοποθετηθεί το γλυπτό στη θέση που είναι πλέον, στο ύψος του Δημαρχείου, κάτι που επιθυμούσε ο ίδιος ο καλλιτέχνης.
«Έτσι, τοποθετήθηκαν το 2013 στη νέα τους θέση, έπειτα από την ολοκλήρωση των έργων ανάπλασης της νέας παραλίας. Όμως ο Ζογγολόπουλος δεν πρόλαβε να τις δει, γιατί πέθανε τον Μάιο του 2004».
Ο Ζογγολόπουλος δεν περίμενε ότι οι Ομπρέλες του θα γίνουν το σήμα κατατεθέν της Θεσσαλονίκης. «Όταν τις είδε όμως στην πρώτη τους θέση φωτισμένες, είχε μείνει εκστατικός».
Διαβάστε επίσης
- Γιάννης Γκροσδάνης
- Γιώργος Παπαδημητρίου
- Αγγελική Κόγιου
- Τίνα Αντωνάκου
