Έτσι γεννήθηκε το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
Η σύναξη του 1960 στο σπίτι του Κ. Τσάτσου και η αυλαία του ΚΘΒΕ με τον Οιδίποδα Τύραννο στους Φιλίππους
- Γιάννης Κεσσόπουλος
- Αρχείο ΚΘΒΕ
- 26/1/2026
Στις 13 Ιανουαρίου 1961 ιδρύθηκε ο Θεατρικός Οργανισμός Βορείου Ελλάδος. Είναι η μέρα που, όπως επισήμανε στον απολογισμό της πρώτης χρονιάς ο πρώτος διευθυντής του, Σωκράτης Καραντινός, «ουσιαστικά αρχίζει η ιστορία του ΚΘΒΕ»…
Στη μέρα αυτή φτάσαμε με αξιοπρόσεκτη ταχύτητα, δεδομένου ότι μιλάμε για κρατικό οργανισμό. Όλα ξεκίνησαν στα τέλη Νοεμβρίου 1960, σε μία σύναξη πνευματικών ανθρώπων στο σπίτι του τότε υπουργού Προεδρίας Κυβερνήσεως Κωνσταντίνου Τσάτσου, παρουσία του τότε πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή.
Όταν ο Μακεδόνας πρωθυπουργός ρώτησε «Τι μπορεί να κάνει κανείς για την προαγωγή της πνευματικής ζωής του τόπου;», ο λογοτέχνης Γεώργιος Θεοτοκάς απάντησε ευθύς: «Να κάνετε θέατρο στη Θεσσαλονίκη».
Ο Θεοτοκάς δεν ήταν τυχαίο πρόσωπο. Είχε γεννηθεί το 1905 στην Κωνσταντινούπολη, ήταν νομικός, το 1939 είχε τιμηθεί από την Ακαδημία Αθηνών και στο μεταξύ είχε διατελέσει διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου σε δύο περιόδους (1945-1946 και 1952-1953).
Η πρόταση κέντρισε αμέσως το ενδιαφέρον του Καραμανλή, ο οποίος ζήτησε σχέδιο οργάνωσης και προϋπολογισμό από τον σκηνοθέτη και τότε διευθυντή της δραματικής σχολής του Εθνικού Θεάτρου Σωκράτη Καραντινό.
Ο Καραντινός ήταν τότε 54 ετών, και είχε ξεκινήσει την πορεία του στο ελληνικό θέατρο ήδη το 1933 με τον Κατά φαντασίαν ασθενή του Μολιέρου. Η πρόταση για τη δημιουργία της δεύτερης κρατικής σκηνής της χώρας στη Θεσσαλονίκη δεν ήταν καθόλου κατά φαντασίαν, και πραγματικά σε δέκα ημέρες υπέβαλε το σχέδιο και τον προϋπολογισμό.
Στις 3 Δεκεμβρίου 1960, ο Καραντινός με επιστολή του στον πρωθυπουργό, γράφει τη δεύτερη πράξη ίδρυσης του ΚΘΒΕ:
«Εις εκπλήρωσιν εκφρασθείσης επιθυμίας υμών λαμβάνω την τιμή να υποβάλλω Υμίν συνημμένως Σχέδιον Ιδρύσεως Θεατρικού Οργανισμού Βορείου Ελλάδος μετά συνοπτικού ετησίου προϋπολογισμού. Το σχέδιον τούτο και ο συνυποβαλλόμενος προϋπολογισμός εξεπονήθησαν εν πνεύματι αυστηράς οικονομίας και σοβαρών καλλιτεχνικών προθέσεων, προβλέπει δε κατά μέγα μέρος την ικανοποίηση του περί θεάτρου αισθήματος της ελληνικής Επαρχίας».
Στις 16 Δεκεμβρίου 1960, ο τότε υπουργός Βορείου Ελλάδος, Αύγουστος Θεολογίτης, είχε συνάντηση με τον πρωθυπουργό Κ. Καραμανλή, κατά την οποία τον ενημέρωσε για τα εκκρεμή ζητήματα της Βόρειας Ελλάδας. Στη συνάντηση αυτή, ο Καραμανλής τον πληροφόρησε ότι ήταν οριστική η απόφασή του για την ίδρυση «εθνικού θεάτρου εις Θεσσαλονίκην» και ότι προσεχώς θα μεταβεί στην πόλη ο Σ. Καραντινός, για να επιληφθεί της προεργασίας του εγχειρήματος, σε συνεργασία με τον ίδιο (σ.σ. τον Θεολογίτη) και το συμβούλιο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, καθώς το νέο θέατρο θα λειτουργήσει, «κατά πάσαν πιθανότητα» στο ανεγειρόμενο μέγαρό της.
Επρόκειτο για το μετέπειτα «Θέατρο ΕΜΣ», αυτό που οι παλαιοί Θεσσαλονικείς το έχουν ταυτίσει και το αποκαλούν «Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος» (εφημ. Μακεδονία, φύλλο 17/12/1960). Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Αύγουστος Θεολογίτης ήταν δημοσιογράφος και πολιτικός με καταγωγή από τη Θάσο, ασχολήθηκε με την πολιτική από νεαρή ηλικία και από το 1932 έως το 1961, κατά διαστήματα συμμετείχε ως υπουργός στις κυβερνήσεις του Αλεξάνδρου Παπαναστασίου, του Σοφοκλή Βενιζέλου, του Γεωργίου Παπανδρέου και του Κωνσταντίνου Καραμανλή.
Λίγες μέρες αργότερα, στις 19 Δεκεμβρίου 1960, υπογράφηκε από το υπουργικό συμβούλιο η πράξη περί οργανώσεως θεάτρου στη Θεσσαλονίκη. Στην πράξη αυτή αναφέρονται οι τρόποι για την προαγωγή της θεατρικής τέχνης στη βόρεια Ελλάδα και συγκεκριμένα:
- Με τη διδασκαλία έργων κυρίως ελληνικού αλλά και ξένου δραματολογίου.
- Με την οργάνωση τακτικών θεατρικών περιοδειών στις κυριότερες πόλεις της βορείου Ελλάδος.
- Με την οργάνωση παραστάσεων αρχαίων δραμάτων σε σωζόμενα αρχαία θέατρα της ίδιας περιοχής.
- Με την οργάνωση λαϊκών θεατρικών παραστάσεων.
Επίσης, με την ίδια πράξη συστάθηκε Καλλιτεχνική Επιτροπή η οποία θα γνωμοδοτεί προς την Επιτροπή Οργάνωσης Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, για κάθε καλλιτεχνικό ζήτημα και ειδικότερα σχετικά με τον καταρτισμό του δραματολογίου, τον καταρτισμό του θιάσου και τις προσλήψεις σκηνοθετών, σκηνογράφων, μουσικών κ.ά. Την όλη δε εποπτεία της επιτροπής, κατά τα οριζόμενα στην πράξη του υπουργικού συμβουλίου, θα ασκεί ο υπουργός Βορείου Ελλάδος.
Αφίσες παραστάσεων του νεοσύστατου ΚΘΒΕ από τη σεζόν 1961-1962.
Στις 21 Δεκεμβρίου 1960 η Προεδρία της Κυβερνήσεως εξέδωσε ανακοίνωση, σύμφωνα με την οποία, ο πρόεδρος της Κυβερνήσεως Κ. Καραμανλής κατόπιν επανειλημμένων συσκέψεων στις οποίες έλαβαν μέρος ο υπουργός Προεδρίας της Κυβερνήσεως Κ. Τσάτσος, ο υπουργός Βορείου Ελλάδος Α. Θεολογίτης, ο Γ. Θεοτοκάς και ο Σ. Καραντινός, αποφάσισε την ίδρυση μονίμου κρατικού θεάτρου στη Θεσσαλονίκη.
Το εν λόγω θέατρο θα αποτελεί αυτόνομο οργανισμό υπό τον τίτλο Οργανισμός Θεάτρου Βορείου Ελλάδος και θα τελεί υπό την εποπτεία του υπουργού Βορείου Ελλάδος. Ο θεατρικός αυτός οργανισμός θα λειτουργεί στη Θεσσαλονίκη μεν επί 5 τουλάχιστον μήνες κατ’ έτος, επί πέντε δε άλλους μήνες θα περιοδεύει στις επαρχιακές πόλεις της Βορείου Ελλάδος και θα δίνει παραστάσεις αρχαίου δράματος στο Θέατρο των Φιλίππων.
Το νέο θέατρο θα στεγάζεται στο κτίριο το οποίο ανεγείρει η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών και δια το οποίο ο πρόεδρος της Κυβερνήσεως διέθεσε συνολικά 19 εκατ. δραχμές προκειμένου αυτό να καταστεί άρτιο και απολύτως σύγχρονο «δυνάμενο ίνα συγκριθεί με τα θέατρα της πλέον υψηλής στάθμης».
Η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, η οποία «πολλαπλώς εργάστηκε για την πνευματική ανάπτυξη των βορείων επαρχιών», προσφέρει -χάριν του υψηλού τούτου σκοπού- άνευ ανταλλάγματος το νεοαναγειρόμενο θέατρο στον Οργανισμό του Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, ο οποίος και θα εδρεύει εντός του κτιρίου τούτου. Κατά τους μήνες κατά τους οποίους δεν θα λειτουργεί στη Θεσσαλονίκη το Θέατρο Βορείου Ελλάδος, η σκηνή της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών θα διατίθεται από την ίδια σε άλλα θεατρικά σχήματα.
Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση της Προεδρίας της Κυβερνήσεως, ο πρωθυπουργός αποφάσισε ότι ο Οργανισμός Θεάτρου Βορείου Ελλάδος θα επιχορηγείται ετησίως από τον κρατικό προϋπολογισμό με ποσό 1,5 εκατ. δραχμές. Αποφάσισε επίσης την παραχώρηση των ίδιων ατελειών που απολαμβάνει και το Εθνικό Θέατρο. Ο Κ. Καραμανλής έδωσε εντολή να ξεκινήσουν αμέσως οι εργασίες για τη συγκρότηση του θιάσου «ώστε η εμφάνισις αυτού να γίνει κατά την θερινήν περίοδον του 1961».
Το καλοκαίρι του 1961 το ΚΘΒΕ παρουσίασε τον Οιδίποδα Τύραννο στο αρχαίο Θέατρο των Φιλίππων, την πρώτη και ιστορική πρεμιέρα του νεοσυσταθέντος θεατρικού οργανισμού. [Πηγή: Αρχείο ΚΘΒΕ].
Μέχρι να συσταθεί το νομικό πρόσωπο του οργανισμού, κάτι που απαιτούσε νόμο και πράξη του υπουργικού συμβουλίου, συγκροτήθηκε επιτροπή οργανώσεως του Θεάτρου Βορείου Ελλάδος παρά του υπουργείου Βορείου Ελλάδος, προκειμένου να ασχοληθεί με όλες τις αναγκαίες προπαρασκευαστικές εργασίες για τη λειτουργία του θεάτρου.
Στις 13 Ιανουαρίου 1961 δημοσιεύθηκε η πράξη του υπουργικού συμβουλίου περί οργανώσεως θεάτρου στη Θεσσαλονίκη: η «γενέθλια μέρα» του Κ.Θ.Β.Ε. Τις επόμενες μέρες ξεκίνησε πλέον η οργάνωση για τη λειτουργία της δεύτερης κρατικής σκηνής με στόχο το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς να παρουσιάσει την αρχαία τραγωδία Οιδίπους Τύραννος στο αρχαίο Θέατρο των Φιλίππων, όπερ και εγένετο. Ήταν η πρώτη, ιστορική πρεμιέρα του νεοσυσταθέντος θεατρικού οργανισμού.
Διαβάστε επίσης
- Κωστής Κοτσώνης
- Μίρκα Κάρρα
- Κώστας Δ. Μπλιάτκας
- Χρίστος Ζαφείρης
