Στο βάθος του αγροκτήματος δεσπόζει ένα εντυπωσιακό ξύλινο σπίτι, που μαρτυρά την επιλογή δύο ανθρώπων να τα παρατήσουν όλα στην πόλη και χωρίς καμία προηγούμενη εμπειρία, να φτιάξουν μια βιολογική φάρμα από το μηδέν.
Η Λίλιαν Κουίδου και ο Νίκος Ιωάννου είναι δύο δυνατές προσωπικότητες με ελευθεριακό πνεύμα. Μας άνοιξαν το σπίτι και την καρδιά τους, και έστρεψαν το βλέμμα μας εκεί όπου συντελείται η μαγεία: μια σπιθαμή κάτω από το έδαφος.
Η Chilli Factor Organic Farm βρίσκεται κρυμμένη σ’ ένα αγρόκτημα στους Νέους Επιβάτες Θεσσαλονίκης από το 2007. Σε έναν καταπράσινο χώρο επτά στρεμμάτων, η Λίλιαν και ο Νίκος καλλιεργούν κάθε λογής ιδιαίτερα λαχανικά και βρώσιμα λουλούδια, έχοντας απορρίψει τα φυτοφάρμακα και τις παρεμβατικές μεθόδους γεωργίας.
Πριν ασχοληθούν με τη γη, ασχολούνταν, θα έλεγε κανείς, με τα όνειρα ενός αναγνωστικού κοινού, τα οποία πετούν στον αέρα και κόβουν βόλτες μέσα στο δωμάτιο: ήταν οι ιδιοκτήτες της «Σπηλιάς των Κόμικς», του θρυλικού κομιξάδικου στο κέντρο της πόλης, για 21 χρόνια. Καθώς τα κόμιξ έρχονταν κυρίως από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, διέκριναν από νωρίς τους οιωνούς της μεγάλης οικονομικής κρίσης. Όταν οι τιμές έγιναν κάποια στιγμή απλησίαστες, το ζευγάρι άφησε τη σπηλιά και μετοίκησε στο χωράφι.
«Αν θέλουμε να φτιάξουμε την τροφή μας, πρέπει να κοιτάξουμε στο παρελθόν κι όχι στο μέλλον».
«Όταν ξεκινήσαμε να φυτεύουμε όλα αυτά τα περίεργα λαχανικά, έμπαινα στο ίντερνετ και αναζητούσα μανιωδώς την επόμενή μας κίνηση» θυμάται η Λίλιαν. «Μια μέρα, γυρνάω στον Νίκο και του λέω “θα φυτέψουμε microgreens”. “Τι είναι πάλι αυτά;” με ρωτάει ο Νίκος».
Όπως είχε απαντήσει η Λίλιαν στον Νίκο τότε, έτσι εξηγεί και σε εμάς ότι τα microgreens, νεαρά φυτά γνωστά και ως μικρολαχανικά, συγκαταλέγονται στα superfoods. Τα κόβεις μόλις βγάλουν τις κοτυληδόνες τους. Κάποιες ποικιλίες έχουν έως και 40 φορές υψηλότερη συγκέντρωση σε αμινοξέα, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία από τα ενήλικα φυτά.
«Μια χούφτα μπρόκολο, για παράδειγμα, στη μορφή των microgreens, έχει πολύ υψηλότερη διατροφική αξία από το ενήλικο. Σε μια χούφτα, χωράνε 400 μπροκολάκια!».
Η Λίλιαν πρωτοστάτησε στις προσπάθειες να ενταχθούν οι νέοι σπόροι στον φυτικό κατάλογο της Ελλάδας: «Προσπαθούσα να εντάξω σπόρους που δεν υπήρχαν πουθενά! Πριν από πολλά χρόνια, έβαλα το κέιλ (λαχανίδα) στον κατάλογο».
Συνέβαλαν επίσης καθοριστικά στο να ενταχθούν τα microgreens στον διατροφικό χάρτη της Ελλάδας, ενώ προσέλκυσαν το ενδιαφέρον μονάδων εστίασης υψηλής γαστρονομίας. Ο Νίκος είναι πλέον πρόεδρος της Ένωσης Αγροτών Βιοκαλλιεργητών Βόρειας Ελλάδας και μέλος του αυτοδιαχειριζόμενου φορέα των αγορών Βιολογικών Προϊόντων Θεσσαλονίκης. Μαζί με τη Λίλιαν οργανώνουν σεμινάρια για αγρότες για τη βιολογική καλλιέργεια και βιωματικά εργαστήρια γεωργίας για ενηλίκους.
Λίγες ημέρες πριν από τη συνάντησή μας, η Λίλιαν βρέθηκε στο Ευρωκοινοβούλιο με άλλους εκπροσώπους του χώρου από τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου, ενόψει της νέας κοινής αγροτικής πολιτικής, κατέθεσαν τα αιτήματά τους για την ενδυνάμωση των μικρών αγροκτημάτων, τον περιορισμό της χρήσης φυτοφαρμάκων και την εμπέδωση πρακτικών αναγεννητικής γεωργίας.
Στη βόλτα μας στο αγρόκτημα η Λίλιαν κόβει πέταλα και λουλούδια και μας τα δίνει να τα δοκιμάσουμε, ενώ μας συμβουλεύει να αλλάξουμε γρήγορα διατροφικές συνήθειες και να στραφούμε στα βιολογικά προϊόντα.
Ο Νίκος, χειριζόμενος με μαεστρία ένα εξάρτημα όργωσης, λέει πως στη φάρμα τους, εκτός από τα φυτοφάρμακα, δεν έχουν θέση ούτε οι παρεμβατικές αγροτικές πρακτικές.
«Εδώ όλα γίνονται με τα χέρια, γιατί δεν θέλουμε να ταράξουμε τη γη. Στα πρώτα επίπεδα του εδάφους, μικρά σκουλήκια, δηλαδή εξειδικευμένοι άμισθοι εργάτες, τρώνε την οργανική ουσία — τα υπολείμματα των φυτών και τις ρίζες — και οι αποβολές τους είναι χρυσός. Η παραδοσιακή φρέζα σκοτώνει αυτή τη διαδικασία».
Οι πρακτικές αυτές επιτρέπουν στο χώμα να αναγεννηθεί και διατηρούν τη βιοποικιλότητα.
Προτού φύγουμε από το αγρόκτημα μάς δίνουν να δοκιμάσουμε μια σειρά από ιδιαίτερα προϊόντα σε ελκυστικές συσκευασίες με την ετικέτα τους: από βιολογικά ντοματίνια μέχρι οργανικό τοπιναμπούρ (αγκινάρα Ιερουσαλήμ) τουρσί, και από πάστα και μαρμελάδα πιπεριάς χαμπανέρο μέχρι καυτερές σάλτσες που μας έφεραν δάκρυα στα μάτια.