Βιβλιοθήκη ΑΠΘ: 1.300 θέσεις κι ούτε μία αδειανή

Θερμός, διάβασμα και μεταμεσονύχτιες εξομολογήσεις την περίοδο της εξεταστικής

«Δεν μπορείς να φανταστείς ποιον βλέπω…»
«Να πήγαινα κι εγώ Erasmus ξανά…»
«Έλα, θα μείνουμε μέχρι τα μεσάνυχτα».

Οι ατάκες έξω από την Κεντρική Βιβλιοθήκη του ΑΠΘ «φωνάζουν» αποσυμπίεση από το διάβασμα της εξεταστικής του χειμερινού εξαμήνου. Είναι Παρασκευή, μέσα Ιανουαρίου, 16:30 το απόγευμα, και η βιβλιοθήκη των 1.300 θέσεων είναι ασφυκτικά γεμάτη.

Την περίοδο της εξεταστικής, η βιβλιοθήκη δεν είναι ένα απλό αναγνωστήριο. Μεταμορφώνεται σε μια μικρή πόλη μέσα στην πόλη.

Εδώ και μια δεκαετία, τις ημέρες των εξεταστικών, λειτουργεί 24 ώρες το 24ωρο – και τις περισσότερες από αυτές με πληρότητα που φτάνει το 100%. Αυτήν την περίοδο μελετούν καθημερινά εκεί 2.500 με 3.000 φοιτητές και φοιτήτριες, σύμφωνα με την προϊσταμένη της Διεύθυνσης της Κεντρικής Βιβλιοθήκης, Αγγελική Χατζηγεωργίου. «Αποτελεί κεντρικό σημείο της ακαδημαϊκής ζωής και αυτό έχει μεγάλο ενδιαφέρον σε μια εποχή που γίνεται όλο και πιο ψηφιακή».

Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, η προσέλευση αυξάνεται. Πέρα από την ανάγκη για κοινωνικοποίηση, υπάρχει και μια πιο σκληρή πραγματικότητα: το κόστος ζωής. Πολλοί φοιτητές επιλέγουν τη βιβλιοθήκη ως καταφύγιο, αναζητώντας ζεστασιά τον χειμώνα και δροσιά το καλοκαίρι, σε μια εποχή που η θέρμανση και το κλιματιστικό στα φοιτητικά σπίτια έχουν γίνει δυσβάσταχτα έξοδα.

Εξομολογήσεις, λιποθυμίες και… θερμός

Τρεις φορές τον χρόνο – Σεπτέμβριο, Ιανουάριο και Ιούνιο – «εδώ γίνεται το αδιαχώρητο», λέει ο Βασίλης Τάτλης, φύλακας της βιβλιοθήκης τα τελευταία 17 χρόνια. Από τις 10 το πρωί μέχρι τις 10 το βράδυ επικρατεί χαμός, με φοιτητές να ψάχνουν – συχνά μάταια – μια θέση. Μετά τα μεσάνυχτα η κίνηση πέφτει, αλλά ακόμη και στις 4 το πρωί μπορεί να βρίσκονται μέσα στο αναγνωστήριο έως και 300 άτομα.

«Το βράδυ το ευχαριστιούνται περισσότερο», παρατηρεί ο φύλακας. Παρά τη δυσκολία που έχει το να επιβλέπει τόσο κόσμο και να έχει διαρκώς τον νου του για τυχόν παραβατικές συμπεριφορές, ο ίδιος το απολαμβάνει. «Μου αρέσει να είμαι ανάμεσα σε κόσμο και να βοηθάω. Υπήρχαν περιπτώσεις που φοιτητές μού εκμυστηρεύονταν ακόμη και τα οικογενειακά τους προβλήματα».

Υπάρχουν όμως και οι δύσκολες στιγμές: λιποθυμίες από την κούραση και το άγχος, περιστατικά που απαιτούν συνεχή προσοχή. Διακόπτει την κουβέντα μας για να σταματήσει μια φοιτήτρια που πάει να μπει στη βιβλιοθήκη με τον καφέ της. Οι κανόνες είναι σαφείς: καφές μόνο σε θερμός, παγούρι ή σέικερ. Διαφορετικά, μένει σε ένα ράφι έξω από τη βιβλιοθήκη. Εκεί καταλήγουν και τα ξεχασμένα αντικείμενα. Βλέπω ένα ασημένιο σκουλαρίκι, μερικές ομπρέλες, ένα ζευγάρι γυαλιά ηλίου. Αν δεν τα αναζητήσει κανείς για αρκετές ώρες, μεταφέρονται στα απολεσθέντα του Κτιρίου Διοίκησης.

Σουσού, βόλτα και 12ωρο διάβασμα

Η κίνηση μέσα και έξω από τη Βιβλιοθήκη δεν σταματά ποτέ. Έξω, παρέες δημιουργούνται σε χρόνο μηδέν. Όπως του Χρήστου και της Στέλλας που μόλις γνωρίστηκαν αλλά μοιάζουν ήδη σαν παλιοί φίλοι.

Ο Χρήστος Τάνταρος, πρωτοετής Λογιστικής στο ΠΑΜΑΚ, κατάγεται από την Πάλαιρο της Αιτωλοακαρνανίας. Στο σπίτι δεν μπορεί να συγκεντρωθεί με τίποτα. «Ανοίγω συνέχεια το κινητό και χαζεύω στο TikTok. Εδώ, επειδή όλοι διαβάζουν, σε παροτρύνει να κάνεις το ίδιο».

Για τη Στέλλα, τριτοετή στο Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης, το βασικό πλεονέκτημα της βιβλιοθήκης είναι το κλίμα. «Αν όλες αυτές τις μέρες καθόμουν σπίτι και διάβαζα, θα είχα κλατάρει. Τουλάχιστον για να έρθω εδώ ετοιμάζομαι και βγαίνω. Το διάβασμα βγαίνει πιο εύκολα με παρέα».

Ο Αλέξανδρος Καραμουχτάρης, τεταρτοετής Πληροφορικής, διαβάζει πολλές ώρες, κυρίως γιατί θέλει να πάρει υποτροφία, αλλά βλέπει τη βιβλιοθήκη και σαν βόλτα. «Συνήθως ερχόμαστε με φίλους. Εδώ έχει και λίγο.. σουσου», λέει γελώντας. Πράγματι, πολλοί έρχονται εδώ για να δουν γνωστούς ή για να κάνουν νέες γνωριμίες.

Τα διαλείμματα από το διάβασμα μπορεί να κρατήσουν από δέκα λεπτά μέχρι μία ώρα, πριν οι φοιτητές χαθούν ξανά μέσα στις σημειώσεις, τα βιβλία και τις οθόνες τους.

Μέσα στο αναγνωστήριο οι ιστορίες εναλλάσσονται. Η Μαρία Σιούλη, τεταρτοετής στο Γεωπονικό, διαβάζει με φίλους. Μετά την εξεταστική ετοιμάζεται να φύγει στο Μπορντό για να παρακολουθήσει μαθήματα Οινολογίας.

Λίγο πιο πέρα, μια κοπέλα ζητά διακριτικά να μη φανεί σε φωτογραφία ότι διαβάζει Ιστορία της Γ’ Λυκείου. Ο Δημήτρης Γκόλιας, στο πέμπτο έτος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών, είναι χωμένος μέσα σε σημειώσεις, βιβλία και έναν υπολογιστή, και λέει ότι το διάβασμα την περίοδο της εξεταστικής είναι πάνω από full time δουλειά.

Για τον Αντώνη Κούλα, δευτεροετή στην Αρχιτεκτονική, το σπίτι δεν είναι επιλογή. «Εδώ έχει κλίμα διαβάσματος». Συνήθως κάθεται 4-5 ώρες, αλλά δεν είναι λίγες οι φορές που έχει μείνει και 12ωρα. Παραδίπλα, ένας φοιτητής παίζει μια διαδικτυακή παρτίδα σκάκι στο διάλειμμά του, ενώ σε πολλές οθόνες υπολογιστών κυριαρχούν οι συζητήσεις με το AI…

Στα 100 της, ετοιμάζεται για λίφτινγκ

Η Κεντρική Βιβλιοθήκη άρχισε να λειτουργεί στα τέλη του 1927. Επί 47 χρόνια στεγαζόταν στην παλιά Φιλοσοφική, ενώ από το 1974 βρίσκεται στο τετραώροφο κτίριο που σχεδίασαν οι αρχιτέκτονες Κ. Παπαιωάννου και Κ. Φινές στο κέντρο της πανεπιστημιούπολης. Στους δυο υπόγειους ορόφους φιλοξενούνται οι σπάνιες και κλειστές συλλογές. Στο ισόγειο στεγάζονται οι διοικητικές υπηρεσίες και το αμφιθέατρο, ενώ στον πρώτο όροφο βρίσκεται το αναγνωστήριο.

Το 2000 εγκαινιάστηκε το νεότερο κτίριο της Κεντρικής Βιβλιοθήκης. Σχεδιάστηκε από τον καθηγητή αρχιτεκτονικού και αστικού σχεδιασμού του ΑΠΘ Αναστάσιο Κωτσιόπουλο και τις αρχιτεκτόνισσες Μόρφω Παπανικολάου και Ρένα Σακελλαρίδου, με συνεργάτιδα την Αλεξάνδρα Οικονομίδου. Έχει τιμηθεί στο σχετικό διαγωνισμό του Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής με το πρώτο βραβείο “Αρχιτεκτονική 2000” ως το καλύτερο δημόσιο κτίριο της πενταετίας 1995-1999.

Τον Φεβρουάριο του 2025 εξασφαλίστηκε χρηματοδότηση ύψους 6,25 εκατ. ευρώ για την ενεργειακή αναβάθμιση του κτιρίου: νέες μονώσεις, κουφώματα, φωτισμός, συστήματα θέρμανσης, ψύξης και αερισμού.

Το έργο αυτό σημαίνει, ωστόσο, ότι για ένα διάστημα, περίπου δύο με τρία χρόνια, η βιβλιοθήκη θα χρειαστεί να κλείσει. Όπως εξηγεί η κ. Χατζηγεωργίου, θα αναζητηθούν εναλλακτικοί χώροι, εντός ή κοντά στο campus, για να λειτουργήσουν ως αναγνωστήρια.