Αχειροποίητος: Πίσω από τα παλιά ρολά, μια νέα γενιά δημιουργεί

Μια βόλτα σε τέσσερα μικρά εργαστήρια και στους ανθρώπους τους που αγκάλιασαν την ήσυχη γειτονιά

Πριν από μερικά χρόνια, τα στενά γύρω από την Παναγία Αχειροποίητο έμοιαζαν παράξενα ήσυχα. Σήμερα, η κίνηση και το ενδιαφέρον επέστρεψαν. Επισκεφτήκαμε τέσσερις μικρούς δημιουργικούς χώρους νέων ανθρώπων που έζησαν αυτή την αλλαγή από κοντά - και συνέβαλαν σε αυτήν.

Χρόνια πριν, θυμάμαι να σκοτώνω τις νεκρές ώρες ανάμεσα στα μαθήματα της σχολής Θεάτρου της Εξαδακτύλου στο καφέ «Φρίντα», που κοιτάζει την Παναγία Αχειροποίητο. Σκεφτόμουν τότε πως, για την τόση ομορφιά της, η γειτονιά έμοιαζε παράξενα άδεια, με χαμηλή κίνηση και κλειστά μαγαζιά στα στενά δρομάκια γύρω από τη Φιλίππου και τη Στρατηγού Μακρυγιάννη.

Δέκα χρόνια και μία στάση μετρό μετά, η εικόνα έχει αλλάξει. Η Θεσσαλονίκη «ανακαλύπτει» παλιές γειτονιές και σημεία όπως η Αχειροποίητος. Νέα μαγαζιά, εργαστήρια και δημιουργικοί χώροι άνοιξαν γύρω από την εκκλησία, οι βιτρίνες φώτισαν τα στενά και η γειτονιά απέκτησε περατζάδα, κίνηση και ζωντάνια.

«Η Αχειροποίητος σού βγάζει κάτι από την παλιά Θεσσαλονίκη»

Προτού συμβούν όμως όλα αυτά, υπήρξαν άνθρωποι που την εμπιστεύτηκαν σε μια πιο ήσυχη φάση της, δημιουργώντας παράλληλα τη δική τους κοινότητα.

Ανάμεσά τους, η Φένια Γκοντοσίδου, από τις πρώτες νέες επιχειρηματίες που εγκαταστάθηκαν στην οδό Αχειροποιήτου. Το 2019 μετέτρεψε την αγάπη της για το κόσμημα σε ένα εργαστήριο, το EXERCITĀTIO FENĀE.

«Στην αρχή με κέντρισε πιο πολύ το κατάστημα παρά η γειτονιά, παρόλο που ήταν ήσυχη και όμορφη. Τα μαγαζιά εδώ ήταν άδεια και δεν προσφέρονταν όλα προς εκμετάλλευση. Η μορφή της γειτονιάς σού έδινε την επιλογή να “κλειστείς” ή να “ανοιχτείς” προς αυτήν. Η Αχειροποίητος σού βγάζει κάτι από την παλιά Θεσσαλονίκη, κάτι ρομαντικό, καθώς είναι μια γειτονιά που οι περισσότεροι πλέον σε ξέρουν και σε φωνάζουν με το μικρό σου».

Η Φένια λειτούργησε σαν συνδετικός κρίκος ανάμεσα στη γειτονιά και άλλους νεαρούς επιχειρηματίες που άνοιξαν χώρους σε διπλανά καταστήματα. Έχοντας αγκαλιάσει πλέον την Αχειροποίητο, λέει πως θα ήθελε να δει ακόμη περισσότερους νέους τεχνίτες στην περιοχή.

Ένα υπόγειο κεραμικής στην Αχειροποιήτου

Λίγο πιο πάνω από το εργαστήριο της Φένιας, τέσσερις φίλες που γνωρίστηκαν σε μαθήματα κεραμικής αποφάσισαν το 2020 να ανοίξουν το δικό τους εργαστήριο. Η Ανθή, η Γωγώ, η Κέλλυ και η Εύη βρέθηκαν τυχαία στη γειτονιά, όπου τις υποδέχθηκε η Φένια, και άνοιξαν το KOTA the Studio.

Τις συνάντησα ένα απόγευμα στο υπόγειο του καταστήματος, εκεί όπου πραγματοποιούνται τα μαθήματα και φτιάχνονται όλα τους τα προϊόντα. Σύμφωνα με τις ίδιες, η Αχειροποίητος είναι μία φανταστική γειτονιά κέντρου-απόκεντρου, η οποία όταν ήρθαν ήταν όμορφη αλλά «άδεια». Όσο ετοίμαζαν το εργαστήριό τους, αρκετοί ρωτούσαν: «Τι κάνετε εδώ;». Πλέον, όμως, έχουν γίνει κομμάτι της γειτονιάς, απ’ όπου όλοι θα περάσουν για να πουν ένα «γεια».

Στην ηλιόλουστη γωνία της Φιλίππου με την Αχειροποιήτου, βρίσκεται το δημιουργικό γραφείο Studio Hervik. Ο Βίκτωρας και ο Ηρακλής με υποδέχτηκαν στον χώρο τους, τον οποίο βρήκαν κι εκείνοι μέσω της Φένιας.

Είχαν ήδη επαφή με την περιοχή, καθώς σύχναζαν στη «Φρίντα», αλλά όπως λένε, «όταν πρωτοήρθαμε η γειτονιά ήταν κάπως πεσμένη». Σήμερα χαίρονται με τη νέα ζωή που έχει πάρει.

Τον Σεπτέμβριο του 2023 στην ίδια μικρή ακτίνα γύρω από την εκκλησία, άνοιξε και η Άρτεμις το δικό της εργαστήριο χειροποίητου κοσμήματος, στην απέναντι γωνία από το Hervik. Μιλώντας πίσω από τον πάγκο εργασίας της, περιγράφει μια «άτυπη» μορφή αγοράς, που προσελκύει κόσμο που, παλαιότερα, δύσκολα θα περνούσε την Εγνατία.

«Ενώ ετοιμάζαμε το εργαστήριο, αρκετοί κάτοικοι της περιοχής χτυπούσαν το τζάμι ρωτώντας τι θα ανοίξει. Όταν τους έλεγα για το εργαστήριο κοσμημάτων έδειχναν ανακουφισμένοι, δεν ήθελαν άλλο ένα κατάστημα εστίασης. Μέσα σε δυο μήνες είχα γνωριστεί με τους περισσότερους κατοίκους της γειτονιάς. Την αγαπώ την Αχειροποίητο, έχει μια γλυκιά ησυχία που δεν θα την άλλαζα».

Το ενδιαφέρον δεν είναι μόνο ότι τέσσερις δημιουργικοί χώροι βρέθηκαν τόσο κοντά ο ένας στον άλλον. Είναι ότι, με τον καιρό, άρχισαν να λειτουργούν σαν ένα μικρό δίκτυο μέσα στην ήδη υπάρχουσα καθημερινότητα της γειτονιάς.

Η μάζωξη του «ΑΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΟΥ»

Τα τελευταία δύο χρόνια, με αφορμή μια άτυπη συζήτηση μεταξύ τους για τα πλάνα των Χριστουγέννων, πραγματοποιείται το «ΑΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΟ», ένα event, ή καλύτερα μια μάζωξη, που καλεί τους κατοίκους σε γνωριμία με τη γειτονιά και τα studio της. Σε αυτήν τη συνάντηση οι δημιουργίες και των τεσσάρων εργαστηρίων ενώθηκαν σε ένα έργο-γούρι για τη νέα χρονιά. Η ανταπόκριση, λένε οι εμπνευστές του, ήταν μεγάλη.

Οι αφίσες του Αχειροποίητου για το 2025 και 2026.

Το «ΑΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΟ» είναι ενδεικτικό της αλλαγής στη γειτονιά. Τέσσερα διαφορετικά εργαστήρια, που άνοιξαν σε διαφορετικές στιγμές και για διαφορετικούς λόγους, άρχισαν σιγά σιγά να λειτουργούν σαν ένα μικρό δίκτυο και να στήνουν μαζί μια γιορτή. Οι κάτοικοι χτυπούν το τζάμι για να ρωτήσουν τι ανοίγει, περνούν για ένα «γεια», ξέρουν πια ποιος βρίσκεται πίσω από κάθε βιτρίνα.

Αυτό είναι που άλλαξε την Αχειροποίητο. Όχι μόνο τα νέα μαγαζιά, ούτε μόνο η κίνηση που έφερε το μετρό και η γενικότερη άνοδος της περιοχής. Αλλά το ότι κάποιοι νέοι άνθρωποι δεν αντιμετώπισαν τη γειτονιά σαν απλή διεύθυνση. Την έκαναν μέρος της δουλειάς τους και της καθημερινότητάς τους.

Έτσι, η Αχειροποίητος απέκτησε ξανά ζωή χωρίς να γίνει απρόσωπη. Ανάμεσα σε κεραμικά, κοσμήματα, design, αφίσες, καφέδες και καθημερινά «γεια», παραμένει ήσυχη, ανθρώπινη και λίγο ρομαντική. Μόνο που τώρα, πίσω από άλλοτε κλειστά ρολά, υπάρχουν νέοι άνθρωποι που δημιουργούν.