«Φά’ το πριν τα φάει»: Η απάντηση στην απειλή του Θερμαϊκού περνάει (και) από το πιάτο μας
Πώς η iSea μετατρέπει το μπλε καβούρι από περιβαλλοντικό πρόβλημα σε νέο έδεσμα της Θεσσαλονίκης
- Νατάσα Καραθάνου
- Δημήτρης Τοσίδης/iSea
- 19/2/2026
Θερμαϊκού, iSea, μπλε καβούρι
Μπορεί η προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων να ξεκινάει από το πιάτο μας; Η περιβαλλοντική οργάνωση iSea με έδρα τη Θεσσαλονίκη προωθεί την κατανάλωση βρώσιμων θαλάσσιων ξενικών ειδών με στόχο τη μείωση του πληθυσμού τους και τον μετριασμό των επιπτώσεων από την εξάπλωσή τους. Το μότο της: «Φά’ το πριν τα φάει».
Στο εστιατόριο του Μάκη Διακάτου, το «Νησάκι» στους Αμπελόκηπους, ο κατάλογος με τα θαλασσινά και τα ψάρια έχει την επιλογή «καβούρια». Το μενού αναφέρεται στο μπλε καβούρι Ατλαντικού (Callinectes sapidus), είδος σε αφθονία στο Θερμαϊκό, με πολλές αρνητικές συνέπειες για τα οικοσυστήματα και την οικονομία των παράκτιων περιοχών: ανταγωνίζεται τα αυτόχθονα είδη, καταναλώνει μεγάλες ποσότητες τροφής και καταστρέφει τα εργαλεία και τα αλιεύματα των παράκτιων αλιέων.
Στη Μεσόγειο εντοπίζεται η μεγαλύτερη εισβολή ξενικών ειδών στην Ευρώπη, με περισσότερα από 1.000 είδη καταγεγραμμένα. Από αυτά, περισσότερα από 230 έχουν εντοπιστεί στο θαλάσσιο περιβάλλον της Ελλάδας.
Ως μέτρο αντιμετώπισης του προβλήματος, η iSea προτείνει την κατανάλωση του μπλε καβουριού και, γενικότερα, όλων των βρώσιμων ξενικών ειδών. Στην κατεύθυνση αυτή υλοποίησε ενημερωτική εκστρατεία με τίτλο «Φά’ το πριν τα φάει» και διοργανώνει κάθε χρόνο τον Ιούνιο Φεστιβάλ Μπλε Καβουριού στην παραλία Θεσσαλονίκης.
Ο Μάκης Διακάτος ο οποίος λειτουργεί επί 30 χρόνια το «Νησάκι» και συμμετέχει στην καμπάνια της περιβαλλοντικής οργάνωσης, φέρνει καβούρια όταν το ζητάνε οι πελάτες του.
«Τις περισσότερες φορές, κυρίως τις καθημερινές που δεν έχουμε τόση δουλειά, τα κερνάμε για να τα μάθουν οι πελάτες μας. Η γεύση τους είναι εξαιρετική, δεν έχει κάτι να ζηλέψει από τον αστακό» λέει.
Τα καβούρια σερβίρονται ολόκληρα και εκεί είναι το… πρόβλημα όπως εξηγεί ο κ. Διακάτος.
«Ο κόσμος και ειδικά τα ζευγάρια που έρχονται για φαγητό, δεν θέλουν να λερωθούν καθαρίζοντας καβούρια. Αν όμως τα σερβίρουμε καθαρισμένα, που είναι μια δύσκολη και χρονοβόρα διαδικασία, η τιμή τους θα είναι διαφορετική και δυστυχώς οι πελάτες δεν τα προτιμούν και δεν θέλουν να τα πληρώσουν».
Για τον Μάκη Διακάτο απαιτείται εκπαίδευση στη βιώσιμη ψαροφαγία προκειμένου να γνωρίζουν οι πελάτες και την εποχή που είναι ιδανικό το κάθε είδος για κατανάλωση.
«Για παράδειγμα, ο γαύρος και η σαρδέλα που ζητάνε τώρα όλοι, δεν είναι η εποχή τους. Τώρα υπάρχει αφθονία σε κουτσομούρες, μπακαλιάρους, γοβιούς και γλώσσες. Μπλε καβούρι έχει σε αφθονία το καλοκαίρι αλλά και πάλι, χρειάζεται συνεχή ενημέρωση για να το μάθουν και να το προτιμούν».
Ο σεφ Jonathan Harnett είναι πρεσβευτής του προγράμματος Pick The Alien, προωθώντας και δημιουργώντας συνταγές με μπλε καβούρι και άλλα ξενικά είδη όπως το λεοντόψαρο (Pterois miles), η τρομπέτα (Fistularia commersonii) και ο γερμανός (Siganus sp.).
«Είναι τιμή μου γιατί η βιωσιμότητα είναι κοντά στην καρδιά μου και αποτελεί κλειδί για τις περιβαλλοντικές απειλές, ειδικά για τη θάλασσα της Μεσογείου. Είμαι υποστηρικτής της ιδέας σε όλα τα επίπεδα και προσπαθώ να επηρεάσω μάγειρες στο να επιλέγουν βρώσιμα ξενικά είδη. Δίνω σεμινάρια για το θέμα σε σχολές μαγειρικής και δημοσιεύω και σχετικές συνταγές» λέει ο σεφ.
Ειδικά για το μπλε καβούρι, τονίζει ότι το κρέας του είναι εξαιρετικό – είναι στην ίδια «οικογένεια» με τη σκορπίνα- και το καταναλώνουν σε μεγάλες ποσότητες στις ΗΠΑ.
«Είναι είδος που θα μπορούσε εύκολα να μπει στο πιάτο του Έλληνα. Φυσικά πρέπει να είναι ενημερωμένοι και οι επιχειρηματίες εστίασης για να το επιλέγουν. Ο κόσμος θα μπορούσε, επιπλέον, να βλέπει τα ξενικά είδη και στις λαϊκές αγορές».
Κάθε χρόνο, στις 18 Ιουνίου – Παγκόσμια Ημέρα Βιώσιμης Γαστρονομίας – η iSea διοργανώνει, στην παλιά παραλία, Φεστιβάλ όπου σεφ προετοιμάζουν συνταγές με μπλε καβούρι και μοιράζουν δωρεάν μερίδες στους πολίτες.
Η περιβαλλοντική οργάνωση στοχεύει στην αύξηση της ζήτησης του μπλε καβουριού στις αγορές της Θεσσαλονίκης και, συνεπώς, στην αύξηση της αλίευσής του από τους παράκτιους αλιείς, αντιμετωπίζοντας έτσι τον μεγάλο πληθυσμό του είδους στο Θερμαϊκό κόλπο.
Για τον Νίκο Δούμπα, υπεύθυνο προγραμμάτων της iSea, η στόχευση γίνεται στο μπλε καβούρι γιατί είναι σε μεγάλους πληθυσμούς στο Θερμαϊκό.
«Με το Φεστιβάλ Μπλε Καβουριού, ενημερώνουμε τους καταναλωτές και τους καλούμε να δοκιμάσουν και στη συνέχεια, να επιλέξουν να το αγοράσουν. Είναι σημαντικό να γνωρίζουν ακόμη, ότι η κατανάλωσή του έχει και θετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον και συνεισφέρουν στη βιωσιμότητα».
Η προώθηση του γίνεται σε όλο τον κλάδο της αλυσίδας, από τον αλιέα, μέχρι τον αλιευτικό τουρισμό, τους εστιάτορες, τους σεφ και τους μαθητές σχολών μαγειρικής.
«Το μπλε καβούρι και γενικά τα ξενικά είδη, βρίσκονται παντού στην Ελλάδα. Οι μάγειρες θα τα βρουν είτε πάνε στις Κυκλάδες να δουλέψουν είτε στη Θεσσαλονίκη. Γι’ αυτό προωθούμε την υπεύθυνη χρήση θαλασσινών, πέρα από τα ξενικά, να προσέχουν δηλαδή οι μάγειρες τί αγοράζουν, να μην παίρνουν γόνο και να γνωρίζουν τις εποχές που τα είδη ψαριών είναι χαβιαρωμένα».
Το μπλε καβούρι Ατλαντικού είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα ξενικά είδη στη Θεσσαλονίκη και στο Θερμαϊκό κόλπο. Καταγράφηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 1959 στο Βόρειο Αιγαίο. Πλέον, παρατηρείται σε όλο το Βόρειο Αιγαίο και κατά μήκος της παράκτιας ζώνης του Ιονίου, της Λευκάδας, της Κέρκυρας και της Κεφαλλονιάς καθώς και σε περιοχές όπου ο οικότοπος είναι κατάλληλος για την αναπαραγωγή του είδους.
Η iSea από το 2019 προωθεί την κατανάλωση βρώσιμων θαλάσσιων ξενικών ειδών με στόχο τη μείωση του πληθυσμού τους και τον μετριασμό των επιπτώσεων από την εξάπλωσή τους στα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Στο πλαίσιο του προγράμματος Pick the Alien περισσότεροι από 7,000 καταναλωτές στη Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα, στις Κυκλάδες, στα νησιά του Ιονίου, στην Κρήτη, στα Δωδεκάνησα και τον Αργολικό Κόλπο έχουν ενημερωθεί έως τώρα για τις επιπτώσεις των θαλάσσιων ξενικών ειδών ενώ είχαν και την ευκαιρία να τα δοκιμάσουν και να αξιολογήσουν τη γευστική τους αξία.
Από το 2022 το πρόγραμμα διευρύνθηκε, περιλαμβάνοντας ένα μεγάλο αριθμό δράσεων σε όλη τη χώρα. Στόχος αποτελεί πλέον η προώθηση της κατανάλωσης των ξενικών ειδών που ταυτόχρονα θα συνδυάζεται με την αντικατάσταση εμπορικών αυτόχθονων ειδών που οι πληθυσμοί τους μειώνονται μέσα από τη δημιουργία μιας συμμαχίας όλων των εμπλεκομένων (αλιέων, ιχθυοπωλείων, εστιατορίων).
Διαβάστε επίσης
- Αγγελική Κόγιου
- Θοδωρής Παζαρλόγλου
- Γιώργος Παπαδημητρίου
