Στην Παράθλαση, ποτέ δεν είναι αργά για το πρώτο χειροκρότημα

Μπήκαμε στα καμαρίνια του ιστορικού θεατρικού εργαστηρίου της Θεσσαλονίκης στο υπόγειο της Κασσάνδρου

Στο υπόγειο θέατρο της ομάδας Παράθλαση στην Κασσάνδρου, άνθρωποι άγνωστοι μεταξύ τους ανεβαίνουν στη σκηνή για πρώτη φορά. Από 18 έως 70 χρονών, από εντελώς διαφορετικές ζωές και επαγγέλματα, όλοι τους μοιράζονται την ίδια ανάγκη: να δοκιμάσουν τη διαδικασία του θεάτρου.

Ένα κυριακάτικο βράδυ μετά την παράσταση, καθισμένοι στο μικρό μπαρ του φουαγιέ του θεάτρου, ο Γιώργος Γκασνάκης θυμάται: «Η ιδέα των εργαστηρίων ξεκίνησε γιατί θέλαμε να δώσουμε σε όσους αγαπούν το θέατρο την ευκαιρία να ζήσουν τη μαγεία της διαδικασίας, την τέχνη του ηθοποιού».

Ο Γιώργος είναι από τα ιδρυτικά μέλη του Θεατρικού Εργαστηρίου Δραματικής Τέχνης Παράθλαση, που λειτουργεί από το 1991, συνεχίζοντας τη δράση της θεατρικής σκηνής που ιδρύθηκε το 1986 από τους Μόνα Κιτσοπούλου, Κώστα Μόνα, Παύλο Ασναουρίδη και τον ίδιο.

Όλα αυτά τα χρόνια, περισσότεροι από 1.000 άνθρωποι ηλικίας 18 έως 70 ετών έχουν περάσει από τα εργαστήρια. Ο Γιώργος θυμάται έναν 70χρονο συνταξιούχο ψυχίατρο, χήρο, ο οποίος αποφάσισε να ζήσει το παιδικό του όνειρο και να ανέβει στη σκηνή. «Ήρθε στο εργαστήρι… και γνώρισε και μια κυρία με την οποία έγιναν ζευγάρι», λέει χαμογελώντας.

Σύμφωνα με έρευνες σε ομάδες ηλικιωμένων, «η αύξηση της παιγνιώδους διάθεσης (“playfulness”) και διεύρυνση της κοινωνικής εμπλοκής και συμμετοχής» είναι μερικά από τα θετικά που παρατηρήθηκαν μέσα από την ενασχόληση με το θεατρικό παιχνίδι.

Παράθλαση είναι το οπτικό φαινόμενο όπου το φως αλλάζει κατεύθυνση περνώντας από ένα υλικό σε άλλο – από τον αέρα στο νερό, από το γνώριμο στο απρόβλεπτο. Όπως στα πρίσματα η πραγματικότητα λυγίζει και μεταμορφώνεται, έτσι και η εικόνα σου αλλάζει μόλις αφήνεις την οδό Κασσάνδρου 132 και μπαίνεις στον εκκεντρικό, underground κόσμο της Παράθλασης.

Κατεβαίνοντας τις μαύρες σκάλες, σε υποδέχεται μια μαύρη σκηνή, πλαισιωμένη από μεταλλικές κερκίδες στο ίδιο επίπεδο. Ο ατμοσφαιρικός φωτισμός, οι σκιές που κινούνται απαλά στους τοίχους και, λίγο πιο πέρα, το μικρό φουαγιέ, χώρος συνάντησης ηθοποιών, κοινού και μαθητών. Όλα μαζί συνθέτουν μια ζεστή, θεατρική «φωλιά».

Στο πίσω μέρος βρίσκεις τα παρασκήνια και τα καμαρίνια: μουσικά όργανα, κοστούμια, αντίκες, καπέλα, μακιγιάζ, γυαλιά, περούκες και δεκάδες φωτογραφίες από παραστάσεις και στιγμές διακοσμούν τους τοίχους.

Η ομάδα παρουσιάζει κυρίως κλασικά έργα με σύγχρονη ματιά (Σαίξπηρ, Ευριπίδη, Καμύ, Μπρεχτ) ενώ έχει χαρίσει στο κοινό και πανελλήνιες πρώτες, όπως Η Δίκη της Ζαν Ντ’ Αρκ Xήρας του Μάο Τσετούνγκ (1993) και Το Κοινό του Λόρκα (1999).

Τα μαθήματα

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ξεκινήσουν με δύο ελεύθερα δοκιμαστικά μαθήματα. Τα σεμινάρια λειτουργούν με ετήσιο κύκλο από τον Οκτώβριο έως τον Ιούνιο και ολοκληρώνονται με παράσταση κάθε τμήματος. Τα μαθήματα γίνονται ένα απόγευμα την εβδομάδα, για τέσσερις ώρες, ενώ ένας μικρότερος χώρος στην οδό Ιωαννίνων, η «Παράθλαση junior», αποτελεί επιπλέον χώρο μαθημάτων.

Κεντρικός άξονας του πρώτου κύκλου είναι η Υποκριτική: αυτοσχεδιασμοί και απλές ασκήσεις, σαν παιχνίδια, που οδηγούν σταδιακά στη δημιουργία σκηνών, όπως μια τηλεφωνική συνομιλία ή ένα τυχαίο στιγμιότυπο σε ένα κατάστημα. Αργότερα, εισάγονται κινησιολογία, ορθοφωνία, προσέγγιση κειμένου.

Στον δεύτερο και τρίτο κύκλο διδάσκονται επίσης θεωρητικά μαθήματα: ιστορία του θεάτρου από τον ρεαλισμό έως τον υπερεαλισμό, σύγχρονες ευρωπαϊκές και αμερικανικές τάσεις, αλλά και εισαγωγή στη θεατρική γραφή. Έτσι, μέσα σε τρεις κύκλους, ο μαθητής αποκτά μια σφαιρική ματιά σε πολλές όψεις της θεατρικής τέχνης.

Ιστορίες μαθητών: η θεατρική μεταμόρφωση

«Αγαπημένη μου άσκηση ήταν η επίκληση στα πνεύματα· με ξεκλείδωσε τελείως», λέει η Όλγα Ανανιάδου, dj και μέλος της Παράθλασης από το 2018. Ξεκίνησε από παρότρυνση φίλης και, μετά την ολοκλήρωση των σεμιναρίων, εντάχθηκε μόνιμα στον θίασο. Την πετύχαμε στα καμαρίνια, να ξεβάφεται μόλις είχε ολοκληρώσει το ρόλο της Καρλότας, της κόρης του ζευγαριού για το έργο Ποιος;’ που παιζόταν με επιτυχία στην Παράθλαση μέχρι τον Δεκέμβριο.

Για πολλούς, η Παράθλαση είναι περισσότερα από ένα εργαστήρι. Η Έλενα Aθανασίου, 42 ετών, που μετακόμισε από την Αθήνα το 2018 με εμπειρία ήδη ως ηθοποιός, την περιγράφει ως δεύτερο σπίτι της.

«Βρήκα έναν χώρο με σεβασμό. Το θέατρο μου άνοιξε ορίζοντες, με βοήθησε να επαναδιαπραγματευτώ τα όριά μου και να βλέπω τα πράγματα με μεγαλύτερη ανοχή». Κι εκείνη, όπως και η Όλγα, εντάχθηκε στον θίασο μετά την ολοκλήρωση των μαθημάτων.

Για όσους κάνουν τα πρώτα τους βήματα, η αλλαγή είναι συχνά βαθιά. Η Όλγα θυμάται: «Ήμουν πολύ ντροπαλή. Με τους ρόλους μπαίνεις στα παπούτσια του άλλου, προσπαθείς να προσεγγίσεις το πως νιώθει. Τώρα μπορώ να μιλήσω με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, ακόμα και απλώς σε μια παρέα».

Ο Γιώργος συμπληρώνει: «Βλέπουμε ανθρώπους να αλλάζουν πολύ μέσα στο πέρας των μαθημάτων. Να αποκτούν αυτοπεποίθηση, να είναι πιο άνετοι με το σώμα τους και την έκφρασή τους, κάνουν παρέες, απελευθερώνονται. Εντυπωσιακό ήταν ότι συνεχίσαμε τα μαθήματα στο lockdown του COVID, μέσω internet. Είχαμε όλοι ανάγκη να κάνουμε κάτι για να ξεφύγουμε».

Άνθιση θεατρικών εργαστηρίων στη Θεσσαλονίκη

Από την εποχή της ίδρυσης της Παράθλασης μέχρι σήμερα, τα θεατρικά εργαστήρια στη Θεσσαλονίκη έχουν αυξηθεί. Τα συναντά κανείς κάνοντας μια βόλτα στα στενά πάνω από την Εγνατία, στην Αγίου Δημητρίου, στη Βαλαωρίτου, στην Κασσάνδρου, γύρω από τη Ρωμαϊκή Αγορά: μικρές σκηνές, υπόγειοι χώροι, αίθουσες performance και εργαστήρια αυτοσχεδιασμού.

Παράλληλα, σημαντικοί θεσμοί της πόλης, όπως το Θέατρο Τ, το ΚΘΒΕ και η ΧΑΝΘ, προσφέρουν εργαστήρια υποκριτικής, θεατρικού παιχνιδιού, σκηνογραφίας και δημιουργικής γραφής για όλες τις ηλικίες και δωρεάν τμήματα  για ανθρώπους με ειδικές ανάγκες (ΑμεΑ).

Οι συνδρομές κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 50–70 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με το πρόγραμμα και τη διάρκεια. Δεν λείπουν και προγράμματα σε άλλους δήμους, στην Τούμπα (Μικρή Σκηνή, Πέρασμα Θέατρο), στο Θέατρο Σοφούλη στην Καλαμαριά και στο Δήμο Αμπελοκήπων που δίνει αυτή τη δυνατότητα δωρεάν.

#TAGS

Θέατρο Πρόσωπα της πόλης Τέχνες