Αν η Θεσσαλονίκη ήταν βιβλίο, ο Γιώργος Μπασαγιάννης θα το είχε διαβάσει όλο
Η ιστορία του ανθρώπου που συγκεντρώνει ό,τι έχει γραφτεί για την πόλη σε ένα μοναδικό ιστολόγιο
- Σοφία Χριστοφορίδου
- Σοφία Χριστοφορίδου
- 7/11/2025
Το ψηφιακό αποθετήριο Vivlioniki περιλαμβάνει 1.300 τίτλους και πλέον από 720 συγγραφείς, που είτε έγραψαν για την ιστορία της Θεσσαλονίκης είτε κέντησαν ιστορίες πάνω στον καμβά της πόλης. Αυτή είναι η ιστορία τους.
Γιώργος Μπασαγιάννης
«Γεννήθηκα σ’ ένα σπίτι χωρίς κανένα βιβλίο. Όχι μόνο εγώ, όλα τα παιδιά στο δρόμο μας σε τέτοια σπίτια γεννηθήκαμε. Στην οδό Μουσών. Πού μένεις; Στη Μουσών. Το λέγαμε με υπερηφάνεια, χωρίς να ξέρουμε τι σημαίνει η λέξη» γράφει ο Αντώνης Σουρούνης στο βιβλίο του Το Μονοπάτι στη Θάλασσα.
Σε αντίθεση με τον ήρωα του Σουρούνη, ο Γιώργος Μπασαγιάννης μεγάλωσε σε σπίτι με πολλά βιβλία. «Ο παππούς ήταν μερακλής και έδινε μεγάλο μέρος του μισθού του για να τα δέσει, αυτές τις εικόνες είχα από την παιδική μου ηλικία» λέει.
Ως φοιτητής οδοντιατρικής άρχισε να αναζητά βιβλία για τη Θεσσαλονίκη, ιστορικά, αλλά και μυθιστορήματα. Από το 2011, η πόλη κέρδισε την αποκλειστικότητα του αναγνωστικού του ενδιαφέροντος. Επηρεασμένος από το κλίμα που είχε φέρει ο Γιάννης Μπουτάρης — που του άρεσε να λέει ότι «Όταν δεν ξέρεις το παρελθόν σου δεν μπορείς να χτίσεις το μέλλον σου» — αποφάσισε, το 2014, να δημιουργήσει ένα ιστολόγιο που θα συνδύαζε τις δύο μεγάλες του αγάπες: το βιβλίο και τη Θεσσαλονίκη. Έτσι γεννήθηκε η Vivlioniki.
Εκεί άρχισε να παρουσιάζει κάποια από τα χιλιάδες βιβλία που είχε συγκεντρώσει στη βιβλιοθήκη του με θέμα την πόλη. Το πρώτο από αυτά ήταν Ο Γύρος του Θανάτου του Θωμά Κοροβίνη.
«Γράφω λίγα λόγια για το τι περιέχει το βιβλίο, μπορεί να γράψω και για το αν μου αρέσει ή όχι για το ιστορικό πλαίσιο, αλλά μέχρις εκεί. Οδοντίατρος είμαι, δεν είμαι ιστορικός, ούτε φιλόλογος» διευκρινίζει.
Στόχος του είναι σταδιακά να δημιουργήσει έναν ψηφιακό κατάλογο με βιβλία για τη Θεσσαλονίκη, αντλώντας από τη βιβλιοθήκη του, η οποία διαθέτει σήμερα περισσότερα από 3.000 βιβλία για την πόλη.
«Σίγουρα είναι πολύ περισσότερα τα βιβλία που δεν έχω. Όσο πιο πολύ διαβάζω, λιγοστεύουν οι βεβαιότητές μου γύρω από την Θεσσαλονίκη, αλλά συνεχώς ψάχνω και βρίσκω καινούργια πράγματα».
Στην προμετωπίδα του ιστολογίου εμφανίζεται μια αγαπημένη του φράση, την οποία παλαιότερα είχε υπογραμμίσει σε ένα βιβλίο με μαρκαδόρο: «Ὡς οὐδείς ἂπολις, μέχρις ἂν ἡ τῶν Θεσσαλονικέων ᾖ πόλις» («Κανείς δεν είναι χωρίς πατρίδα, όσο υπάρχει η πόλη των Θεσσαλονικέων»). «Για μένα αυτή η φράση του Νικηφόρου Χούμνου είναι η Θεσσαλονίκη. Δεν έχει σημασία αν είσαι γέννημα-θρέμμα Σαλονικιός, η πόλη έχει την ικανότητα να σε κάνει να είσαι κομμάτι της» λέει.
Η κουβέντα μας φτάνει στο βιβλίο Ο Βιντάλ και οι Δικοί του, στο οποίο Εντγκάρ Μορέν γράφει για τον πατέρα του Βιντάλ Ναούμ και τη Θεσσαλονίκη των αρχών του 20ού αιώνα. Όταν ο Βιντάλ μετανάστευσε στη Γαλλία και τον ρώτησαν ποια είναι η εθνικότητά του, απάντησε «Σαλονικιός».
«Κάπως έτσι αντιλαμβάνομαι κι εγώ τον εαυτό μου. Είναι σαν πατρίδα η Θεσσαλονίκη. Δεν το βλέπω τοπικιστικά — ούτε την ωραιότερη πόλη έχουμε, ούτε τη σημαντικότερη — αλλά είναι ο τόπος μου, είναι μέρος της ταυτότητάς μου. Ακριβώς γι’ αυτό έπρεπε να μάθω πράγματα για την ιστορία της. Για μένα Θεσσαλονικιός δεν είναι αυτός ο οποίος γεννήθηκε στην πόλη, αλλά αυτός που τη νιώθει σαν ένα κομμάτι του εαυτού του».
Η Vivlioniki έχει στη συλλογή της ιστορικές μελέτες και δοκίμια, μυθιστορήματα, διηγήματα, παιδικά βιβλία, φωτογραφικά λευκώματα, ποιητικές συλλογές, ακόμα και μια οπερέτα με θέμα τη Θεσσαλονίκη.
Μυθιστορήματα που διαδραματίζονται στην πόλη, όπως Η Μεγάλη Πλατεία του Νίκου Μπακόλα, H Πρωτεύουσα των Προσφύγων και Το Δικό μας Αίμα του Γιώργου Ιωάννου, η Μητέρα Θεσσαλονίκη του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη και το Πολύ Βούτυρο στο Τομάρι του Σκύλου του Γιώργου Σκαμπαρδώνη, έχουν τη δική τους θέση στα ψηφιακά ράφια της.
Στο προφίλ της Vivlioniki στο instagram ο Γιώργος Μπασαγιάννης ανεβάζει φωτογραφίες από γωνιές της πόλης, με την αντίστοιχη αναφορά σε κάποιο βιβλίο, ώστε «να ξέρει κάποιος που περπατάει στην οδό Μουσών ότι έγραψε για αυτό τον δρόμο ο Αντώνης Σουρούνης, για την Αγνώστου Στρατιώτου ο Τόλης Νικηφόρου, για την Παπάφη ο Κώστας Λαχάς».
«(…κι ευωδιάζουνε αυτήν την εποχή τα πεζοδρόμια της Παλαιών Πατρών Γερμανού απ’ τη γωνιά Τσιμισκή μέχρι την Αλεξάνδρου Σβώλου, Πρίγκηπος Νικολάου που την έλεγαν έως προχτές κι άλλοτε Πολωνίας και Κισσάβου…»
Η Vivlioniki ανθολογεί πολλά παλιά βιβλία που δεν κυκλοφορούν πια. «Πρόσφατα βρήκα στα παλαιοπωλεία του Μπιτ Μπαζάρ κοντά στους 150 τίτλους που δεν τους είχα» λέει ο Γιώργος με ενθουσιασμό.
Ένα από τα πιο δύσκολα βιβλία που διάβασε ήταν η πρώτη μεταβυζαντινή καταγραφή της ιστορίας της Θεσσαλονίκης, που έγραψε το 1839 ο Θεόφιλος Τάφελ. Ήταν γραμμένο σε λατινικά, γερμανικά, αγγλικά και εβραϊκά. Του πήρε πάνω από έναν χρόνο να το διαβάσει, γιατί έπρεπε να σκανάρει τις σελίδες και να τις περάσει από OCR reader και μεταφραστικό εργαλείο. «Το πιο παλιό βιβλίο που έχω εκδόθηκε το 1911 και μιλά για την ιταλική κοινότητα στο βιλαέτι της Θεσσαλονίκης, η οποία μετά από λίγο χάθηκε εντελώς».
Πρόσφατα βρήκε επίσης μια συλλογή χρονογραφημάτων που δημοσιεύτηκαν από το 1900 έως το 1920 σε εφημερίδες της Θεσσαλονίκης, έναν τουριστικό οδηγό της πόλης που μοίραζαν στους Γερμανούς στρατιώτες την περίοδο της Κατοχής, τεύχη από την ετήσια επιθεώρηση «Σας Παρουσιάζουμε τη Θεσσαλονίκη», που έβγαζαν ο Ζωγραφάκης και ο Βουτσικάκης, μια ποιητική συλλογή κάποιου Αυρήλιου Ευστρατιάδη, όπου αποτυπώνεται η αγάπη του για την πόλη, και ένα επικό ποίημα- ύμνο στη Θεσσαλονίκη που έγραψε το 1956 ο Τάκης Καρράς.
Ένα από τα αγαπημένα του αποκτήματα είναι το Ο Κος Παρλεβουφρανσαί και η Κυρία Ιτσελόγκουε του Μίνωα Λαγουδάκη, το οποίο γράφτηκε το 1922 και παρουσιάζει την κοινωνία της Θεσσαλονίκης στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο.
«Καθ’ όλας αυτάς τας ημέρας, η Αγγελική, καθ΄ εκάστην πρωίαν, πριν η επιληφθή οίας δήποτε ενεργείας, μετέβαινε εις τον ενοριακόν ναό των Αγίων Αποστόλων και προσηύχετο.»
Μίνως Λαγουδάκης – «Ο Κος Παρλεβουφρανσαί και η Κυρία Ιτσελόγκουε»
Tι θέση έχει το τυπωμένο χαρτί σε έναν ψηφιακό κόσμο; «Εγώ είμαι αισιόδοξος δεν θα εξαφανιστεί ούτε το βιβλίο ούτε οι εφημερίδες. Αν τα παιδιά σε βλέπουν να διαβάζεις θα μάθουν να διαβάζουν, αν σε βλέπουν στο κινητό, θα ζητάνε κινητό».
Και ο χρόνος; Πώς βρίσκει χρόνο, ως πατέρας τριών μικρών παιδιών και δουλεύοντας πρωί-απόγευμα στο οδοντιατρείο;
«Χρόνο για διάβασμα βρίσκεις, αν θες. Όταν κοιμούνται τα παιδιά, ανάμεσα από τα ραντεβού των ασθενών, στο μετρό... Αντί να δεις μία ώρα τηλεόραση ή να σκρολάρεις στο κινητό, μπορείς να διαβάσεις ένα βιβλίο».
Διαβάστε επίσης
- Κωστής Κοτσώνης
- Γιάννης Γκροσδάνης
- Νατάσα Καραθάνου
- Μίρκα Κάρρα
