Pop ύμνοι και νέα ελληνικά: Μια μέρα στην Ευαγγελική Εκκλησία Θεσσαλονίκης

Μπήκαμε στο εμβληματικό κτίριο της Παλαιών Πατρών Γερμανού που όλοι γνωρίζουμε, αλλά λίγοι έχουμε επισκεφτεί

Ο ήχος σε έναν εκκλησιαστικό χώρο ποτέ δεν σβήνει, αντιθέτως καθυστερεί. Η πρώτη φράση χτυπάει στις σκληρές, ανακλαστικές επιφάνειες και η ουρά της επιστρέφει, επικαλύπτεται από τη δεύτερη και δημιουργούν ένα ακουστικό ίχνος που δεν ανήκει πλέον ούτε στον ομιλητή, ούτε στον χώρο, αλλά αποδίδεται στο διάστημα που υπάρχει μεταξύ τους.

Αυτός είναι ο φυσικός μίκτης που ονομάζεται αντήχηση, το φαινόμενο που συναντάμε σε πολλές εκκλησίες ανά τον κόσμο, το οποίο συγχωνεύει τους επιμέρους φθόγγους σε ένα ενιαίο ηχητικό σώμα και έχει ως αποτέλεσμα έναν ήχο μεγαλοπρεπή, που γεμίζει τον χώρο ως το ταβάνι.

Ένα αντίστοιχο συναίσθημα κατακλύζει όποιον μπαίνει στην Ευαγγελική Εκκλησία Θεσσαλονίκης: αυτός ο ήχος έχει σώμα, θαρρείς και καταλαμβάνει πραγματικό χώρο δίπλα σου και σε στριμώχνει στα στασίδια.

Πρώτη φορά βρέθηκα στην αίθουσα με αφορμή μια ξενάγηση αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος από το Open House Thessaloniki. Με το που μπήκαμε στην αίθουσα, το εκκλησιαστικό όργανο στον εξώστη ρούφηξε όλο τον αέρα από το δωμάτιο για να τον προωθήσει ξανά μέσα από τους αυλούς.

«Παλαιότερα, ως παιδί, ο ήχος του εκκλησιαστικού οργάνου μού προκαλούσε φόβο»: Άννα Δεληγιάννη.

Η Άννα Δεληγιάννη, πιανίστρια η οποία συνεργάζεται με την Ευαγγελική Εκκλησία ως οργανίστα, περιγράφει το ηχητικό αποτέλεσμα του οργάνου ως «έναν μεταλλικό ήχο τον οποίο είναι αδύνατον να παραβλέψεις».

Μου εκμυστηρεύεται πως, όταν βρίσκεται απομονωμένη από το υπόλοιπο εκκλησίασμα πάνω στον εξώστη, έχει την έγνοια μήπως ξεκινήσει ο ύμνος με φάλτσο. Κοιτάζοντάς την από μακριά, νιώθεις πως κουβαλάει την ευθύνη της τελετής στα ακροδάχτυλα της.

Η οργανίστρια Άννα Δεληγιάννη παίζει τον ύμνο Amazing Grace (Θαυμάσια Χάρις) στο εκκλησιαστικό όργανο.

Η αλήθεια είναι πως πρόκειται για μεγάλη ευθύνη: το επιβεβαιώνει και ο Ποιμένας της Ευαγγελικής Εκκλησίας από το 2023, Σωτήρης Μπούκης: η μουσική παίζει κυρίαρχο ρόλο στις τελετές της Ευαγγελικής Εκκλησίας, και ξεφεύγει από τα στενά όρια της εκκλησιαστικής μουσικής όπως τη γνωρίζουμε στην Ορθόδοξη παράδοση – τα ντραμς επί σκηνής στέκουν ως απόδειξη αυτού.

150 χρόνια παρουσίας στη Θεσσαλονίκη

Έχω περάσει δεκάδες φορές μπροστά από το επιβλητικό κτίριο επί της οδού Παλαιών Πατρών Γερμανού. Πάντα μου τραβούσε την προσοχή η ιδιαίτερη καναβοειδής της πρόσοψη. Ποτέ δεν είχε τύχει όμως να το επισκεφτώ, αν και, όπως με διαβεβαιώνει ο Σωτήρης Μπούκης, όλες οι δράσεις τους είναι ανοιχτές στο κοινό.

Η Ευαγγελική Εκκλησία είναι μία από τις τρεις κύριες χριστιανικές εκκλησίες στον κόσμο, μαζί με την Ορθόδοξη και την Καθολική. Στη Θεσσαλονίκη, η Ευαγγελική Εκκλησία γιόρτασε την επέτειο των 150 χρόνων λειτουργίας της, από το 1875. Το κτίριο της εκκλησίας επί της Παλαιών Πατρών Γερμανού είναι η μεγαλύτερη και παλαιότερη Ευαγγελική Εκκλησία ανάμεσα στις 15 περίπου που υπάρχουν στην πόλη.

Τα μέλη της Ευαγγελικής κοινότητας στη Θεσσαλονίκη είναι περίπου 2.000, ενώ τα μισά έχουν κάποια σχέση με τη συγκεκριμένη εκκλησία. Ο παλιός ναός της εκκλησίας, ο οποίος είχε χτιστεί στα τέλη του 19ου αιώνα, είχε υποστεί πολλές φθορές αλλά και ήταν πολύ μικρός για να χωρέσει τους Ευαγγελικούς, οι οποίοι και αυξήθηκαν σημαντικά στη Θεσσαλονίκη, ειδικά μετά τη Μικρασιατική καταστροφή. Ο παλιός ναός κατεδαφίστηκε και στη θέση του χτίστηκε ο σημερινός το 1971.

Λατρεία με κλασική, pop, όργανο και ντραμς

Εκτός από την έμφαση στη μουσική, η άλλη μεγάλη διαφορά με τις ορθόδοξες τελετές είναι η γλώσσα εργασίας της Ευαγγελικής λειτουργίας.

«Σε όλο τον κόσμο, η γλώσσα της τελετής της Ευαγγελικής Εκκλησίας είναι η εκάστοτε καθομιλουμένη. Εδώ, οι προσευχές, οι λόγοι, το κήρυγμα είναι όλα στα νέα ελληνικά»: Σωτήρης Μπούκης.

Πράγματι, ξεφυλλίζοντας μια Αγία Γραφή από τις δεκάδες που υπάρχουν στην αίθουσα, διαβάζει κανείς τα θρησκευτικά κείμενα στη νεοελληνική γλώσσα. Στους ύμνους συμμετέχει όλο το εκκλησίασμα, γι’ αυτό και δεν υπάρχει στην αίθουσα στασίδι για ψάλτες. Πίσω από τον άμβωνα υπάρχει ένας ξύλινος πίνακας, στον οποίο αναρτώνται οι ημερήσιοι ψαλμοί, ενώ τα υμνολόγια είναι διαθέσιμα σε όλη την αίθουσα. Η λατρεία γίνεται έτσι συμμετοχική.

Ο Γιώργος Παπαϊωάννου, Πρόεδρος του Ομίλου Νέων της Ευαγγελικής Εκκλησίας Θεσσαλονίκης, επίσης στέκεται στη σημασία της μουσικής: «Μπορείς να υμνήσεις τον Θεό με κάτι που είναι πιο οικείο σε εσένα, είτε αυτό είναι κλασική, είτε και pop μουσική». Ο ίδιος σημειώνει ότι ο Όμιλος Νέων της Ευαγγελικής Εκκλησίας Θεσσαλονίκης πραγματοποιεί συναντήσεις σε εβδομαδιαία βάση, κάθε Σάββατο στις 19:30. Παρά την απομάκρυνση των νέων από την Εκκλησία, αριθμεί περισσότερα από 100 άτομα.

Το ακουστικό αποτύπωμα

Ακούγοντας την Άννα να παίζει τον ύμνο Amazing Grace (Θαυμάσια Χάρις) στο εκκλησιαστικό όργανο, μου ήρθαν στο μυαλό εικόνες από τον αμερικανικό νότο, με πάστορες ντυμένους με πολύχρωμες φορεσιές που φτάνουν σε νιρβάνα επί σκηνής τραγουδώντας και χορεύοντας στο όνομα του Σωτήρα.

Σκέφτομαι πως η πίστη, αν και βαθιά προσωπική υπόθεση, παραμένει μία από τις ελάχιστες οικουμενικές εμπειρίες. Ίσως τελικά σημασία να μην έχει το αφήγημα της εκκλησίας, αλλά το ακουστικό αποτύπωμα του μηνύματος, ακόμα κι αν δεν μας αφορά.